İskoçya’da ve İzlanda’da kadınlar “eşit işe eşit ücret” diyor

Geçtiğimiz günlerde Glasgow, İskoçya’da kadınlar “eşit işe eşit ücret” için 2 günlük grev yaptı. Çoğunluğu temizlik, bakım ve belediye işçisi kadınlardan oluşan yaklaşık 8 bin kişi greve katıldı ve hayatı durdurdu. Grevler, iki büyük sendika GMB ve UNISON öncülüğünde düzenlendi. Yüzlerce çöp toplama işçisi erkek, kadınların taleplerini desteklemek için iş bıraktılar.

Eşit ücret anlaşmazlığı uzun bir süredir devam ediyor. 2006 yılında Glasgow Belediye Meclisi, kadınların ve erkeklerin eşit ücret alması amacıyla bir iş değerlendirme şeması öne sürmüştü. Ancak değerlendirmeye göre kadınlar 3 yıllık ikramiye kayıplarından faydalanamıyordu ve kadınların daha çok istihdam edildiği temizlik, bakım gibi işlerde daha düşük ücret ödeniyordu. Ayrıca bu düzenleme kadınlar açısından pek çok hak ihlali ve ayrımcılık doğuruyordu. Geçen yıl, hukuki süreç sonucunda 2006 şemasının kadınlara yönelik ayrımcılık uyguladığı kabul edildi. Ancak belediye meclisi ile son 1 yılda 21 defa görüşme yapılmasına rağmen hiçbir ilerleme kaydedilmemesi kadınların grevini tetikledi.

Kadınların “eşit işe eşit ücret” grevi, ülkede düzenlenen en büyük grevlerden biri oldu.

İzlanda’da da kadınlar “eşit işe eşit ücret” talebiyle 24 Ekim’de iş bıraktılar. Kadınlar 2 yıl önce de aynı tarihte aynı taleple iş bırakma eylemi yapmışlar ve basınçları sonucunda ülkede “eşit işe eşit ücret”i zorunlu hale getirmişlerdi. Ancak kabul edilen yasaya göre, 25’ten fazla çalışanı olan işletmeler bu yasayı uygulamak zorunda, diğer işletmelerin ise bu yasayı derhal uygulamalarını gerektiren bir zorunluluk yok. Bu yüzden İzlandalı kadınlar sadece bir kısmının değil, düşük ücretlerle çalıştırılan göçmenler dahil tüm kadınların eşit işe eşit ücret hakkı olduğunu söylüyor ve yasanın sadece kâğıt üzerinde kabul edilmesini değil, gerçekten uygulanmasını istiyorlar. Bu yılki eylemlerinde cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğinin yanı sıra işyerinde tacize ve adaletsizliğe karşı taleplerini de dile getirdiler.

Kadınların eşit işe eşit ücret mücadelesi yıllardır sürüyor

İzlandalı kadınların hem iki yıl önce hem de bu yıl oldukça yankı bulan eşit ücret protestoları yeni değil. Bu konudaki ilk kadın grevlerini 1975 yılında yapmışlardı. O gün ülkede kadınların yüzde 90’ı greve katılıp iş bırakmış, ev işlerini yapmayı reddetmişlerdi. İkinci grev 1985 yılında düzenlendi ve kadınlar 14.00’ten sonra çalışmayı bıraktılar. O günden bugüne, erkeklerle eşit ücret alsalardı işten aslında saat kaçta ayrılmaları gerekeceğini hesaplayarak eylemlerini sürdürüyorlar. Bu doğrultuda iş bırakma eylemleri 2005 yılında 14.08, 2010 yılında 14.25, 2016’da 14.38, bu yıl ise 14.55’te başlayacak şekilde düzenlendi. Sürenin her seferinde ileriye atılması, kadınların mücadeleyi bırakmayarak kazanımlar elde ettiklerini açıkça gösteriyor.